«uyghur pochtisi» wetende ilgiri élan qilin’ghan xewer-maqalilerni imkan da’iriside tallap, retlep élan qilidu. buningdin meqset — eyni dewr ehwali, tepekkur usuli we yazghuchilarning ehwali heqqide chüshenche bérishtur.— «uyghur pochtisi» diréktori

    ataqliq ressam, merhum sen’et erbabi abdukérim nesirdin

                                       ömerjan imin

   ‹‹ …költékin bolmighan bolsa,hemminglar ölgen bolattinglar! … költékin qaza tapti, özüm hesret chektim. körer közüm körmestek boldi, eqil – hushumdin adashqandek boldum. özüm hesret chektim, zaman, tengri yashaydu (ölmeydu). insan balisi ölüsh üchün törelgen… shundaq oylidim, közümge yash kelse özümni tutiwaldim, könglüm buzulsa özümni bastim.men cheksiz hesretlendim… xelqim yighlawérip közliridin ayrilip qalurmu? dep oylidim…»
                   ـــ «költékin menggü téshi» din

   2014 – yili 11 – ayning 18 – küni xelqimiz üchün ajayip musibetlik kün boldi, bu küni junggo bügünki zaman güzel sen’itining muhim wekilliridin biri, xelq’aragha tonulghan ataqliq ressam, uyghur xelqining munewwer perzenti abdukérim nesirdin ependi  ürümchi shehiride 67 yéshida alemdin ötti. uyghur medeniyet – sen’itining bir gigant tüwrüki yiqildi, sen’et asminidiki parlaq, yégane bir yultuz öchti. biwapa pelek medeniyet – sen’itimizdin öchini alghandek, bitekrar sen’etkarimizni arimizdin élip ketti. bu musibet méni xuddi hayat toxtap qalghandek, sen’itimizning nuri öchüp ketkendek héssiyatqa keltürüp qoydi. abdukérim nesirdin aka bir – biridin nadir ijadiyetliri bilen xelqimizning rohini namaysh qilghan, uyghur güzel sen’itini dunyagha tonutqan dangdar sen’etkar bolupla qalmay, méning 25 yilliq jan jiger aka aghinem idi. abdukérim nesirdin aka ésil eserliri, özige xas sen’et yoli arqiliqla emes, yüksek adimiyilik peziliti we  qimmet qarishi bilen hayatimgha  küchlük tesir körsetken sanaqliq zatlarning biri idi. uning bilen kespiy sorunlarda hemseper bolghandin bashqa, kéche –kéchilep qénishmay mungdishattuq, uning kengri, azade nezer da’irisi, yéngiliqqa, ijadiyliqqa  bay, mol bilimi, kishining zuqini keltürgidek kechürmishliri, kem uchraydighan aqsüngeklerge xas mijez – xaraktéri, ademni rohlanduridighan söz sen’iti, hayatqa tutqan muhebbetlik mu’amilisi méni heyran qalduratti, hayat yolumgha ülge bolatti. her qétim öchmes tesiratlargha ige bolattim. abdukérim nesirdin  aka  25 yilliq buraderchilikimiz jeryanida ustazimla emes, bir qursaq qérindishimdek bolup qalghan idi. téxi tönügünla manga illiq baqqan mulayim közlirining mana bügün chüshtin burun menggülük uyqigha ketkenlikige hazirghiche ishinelmey, özümge kélelmey yürüptimen. uning axirqi künliridimu pat – pat jöylüp: «ömerjan keldimu?» dep towlap kétishlirini, her qétim  xoshlushup yan’ghinimda késel karwitida yétip turup manga yénish – yénishlap qarap kétishlirini qandaqmu unutqili bolsun?! uning bilen pütkül tarim wadisini bille kezgendiki güzel, rumantik kechürmishlirimizni qandaqmu unutup ketkili bolsun?!  mana hazir shu untulmas künler qayta – qayta yadimdin kéchip,köz yashlirim kompiyotér ékranini ghuwalashturup tursimu, titrep turghan qollirim bilen mushu yazmini yézip olturuptimen.

   undaqta, abdukérim nesirdin kim?
   abdukérim nesirdin 1947 – yili 2 – ayda ürümchide meripetperwer a’ilide dunyagha kelgen. 1960 – yili yeken nahiyelik 1 – ottura mektepni,  1963- yili merkiziy milletler inistitoti (hazirqi merkiziy milletler uniwérsitéti) sen’et fakoltétining güzel sen’et kespiy téxnikomini, 1967 – yili merkiziy milletler inistitoti (hazirqi merkiziy milletler uniwérsitéti) güzel sen’et fakoltétining toluq kursini, 1981 – yili merkiziy güzel sen’et inistitoti may boyaq resim fakoltétining aspirantlar sinipini püttürgen.
   abdukérim nesirdin ilgiri – axiri «ili géziti» (1970 – 1972), ili oblastliq körgezmixana (1972 – 1978), shinjang ressamlar akadémiyesi (1981 – 2005), shinjang sen’et inistituti güzel sen’et inistitoti ( 2005 – yilidin hazirghiche) qatarliq orunlarda güzel sen’et muherriri, kespiy ijadiyetchi, kespiy ressam, akadémiye bashliqi, inistitot mudiri bolup xizmet qilghan.
    abdukérim nesirdin döletlik 1 – derijilik ressam, piroféssor, merkiziy güzel sen’et inistitoti, shi’en güzel sen’et inistitotining magistir aspirant yétekchisi bolup, junggo ressamlar jem’iyitining kéngesh ezasi, junggo may boyaq resim ilmiy jem’iyitining hey’iti, junggo tam resim ilmiy jem’iyitining mu’awin re’isi, memliketlik resim bahalash komitétining hey’iti, shinjang may boyaq resim ilmiy jem’iyitining re’isi qatarliq muhim ijtima’iy wezipilerni ötigen.
   abdukérim nesirdin tebi’etni, turmushni qizghin söyidighan ijtihadliq ressam bolush süpiti bilen  pütün hayatini élimizning, jümlidin millitimizning güzel sen’et ijadiyiti we güzel sen’et ma’aripigha béghishlighan.
   abdukérim nesirdin özining sen’et hayatida «meshrep», «qumul meshripi», «dolan meshripi», «mung», «kériyelikler», «ana», «shatgül», «tengritaghdiki bahar» (tam resim), «milletler ittipaqliqi yashisun» (merkezdin aptonom rayonimizgha  teqdim qilin’ghan ‹ittipaqliq dangqini› namliq chong tiptiki qapartma heykel), «tinchliq keptiri», «yüsüp xas hajip», «warisliq . masliq: küsen ussuli we dolan meshripi», «teklimakandiki qum – boran . yéshil yémeklik – qétiq» (hayatining axirqi mezgilliride sizghan) qatarliq yüzligen nadir güzel sen’et eserlirini ijad qilghan. «abdukérim nesirdin may boyaq eserliri toplimi», «abdukérim nesirdin», «junggo may boyaq ressami – abdukérim» qatarliq toplamlirini neshr qildurghan. özi bir qolluq pilanlap tüzgen toplam – kitablardin «junggo shinjang mekit déhqanliri resim toplimi», «shinjangning 100 dangliq sen’etkari» (CD  pilastinka toplimi), «shiinjang ressamlar akadémiyesi eserliri toplimi», «ümid yultuzi : shinjang yash – ösmürler güzel sen’et eserliri toplimi», «3 – nöwetlik junggo may boyaq resim körgezmisi – shinjang eserliri toplimi» qatarliqlar bar. «milliyliqmu yaki xasliq?», «uyghur may boyaq resim uslubi yaritish üstide izdinish», «ijadiyette hés qilghanlirim», «beden sen’iti mentiqisi» qatarliq nurghun ésil maqalilerni élan qilghan. u ilgiri – axiri bolup, firansiye, italiye, girmaniye, amérika qatarliq köpligen döletlerde öginish, tetqiqat, tejribe almashturush pa’aliyetliride bolghan. hazirghiche ürümchi, béyjing, shyanggang, alma’ata, béshkek, boluniye, parizh qatarliq sheherlerde shexsiy resim körgezmisini ötküzgen (nurghun qétimliq kolléktip körgezmiler buning sirtida). «warisliq . masliq: küsen ussuli we dolan meshripi» qatarliq bir türküm eserliri junggo güzel sen’et sariyi, italiye boluniye sen’et inistitoti qatarliq dangliq güzel sen’et sariyi we mozéylarda menggülük saqlashqa élip qélin’ghan.
   abdukérim nesirdin 1990 – yillardin buyan « gowuyüenning alahide teminatidin behrimen bolidighan mutexesis» sheripige muyesser bolghan bolup, yene 2005 – yili b d t pen – ma’arip – medeniyet  teshkilati mutexesisiler ömikige teklip qilin’ghan hemde shu yili b d t pen – ma’arip – medeniyet teshkilati teripidin bahalan’ghan «dunyadiki 100 meshhur mutexesis» ke bérilidighan tunji türkümdiki alahide töhpe mukapati – «altun ordén» mukapatigha sazawer bolghan.  eserliri xelq’ara we dölet ichide nurghun qétim «alahide mukapat», «tam resim katta mukapati», «mis midal mokapati» we aptonom rayon boyiche 1 -, 2 – derijilik resim mukapatlirigha na’il bolghan.
    abdukérim nesirdin élimizning, jümlidin diyarimizning güzel sen’et ma’aripidimu shanliq izlarni qaldurghan bolup, yüzligen qabil izbasar ressamlarni terbiyelep yétishtürgen. diyarimizning bügünki zaman güzel sen’et ijadiyiti we ma’aripida tayanch küch bolup xizmet qiliwatqanlarning köp qismi uning biwaste we wastilik terbiyeligen shagiritliri hésablinidu.
   abdukérim nesirdin yétük ressam, nopuzluq güzel sen’et ma’aripchisi bolupla qalmay, diyarimiz, hetta élimiz güzel sen’et sahesidiki abroyluq güzel sen’et teshkilatchisi we pa’aliyetchisidur. u köp yillardin buyan, aptonom rayonimzningla emes, élimizning güzel sen’et sahesidiki muhim pa’aliyetlerni teshkillesh we yétekchilik qilish, ilmiy unwan we mukapatlarni bahalash, békitish ishlirida özining muhim rolini jari qildurghan. uning bu jehettiki töhpiliri güzel sen’et sahesidin halqip, pütkül medeniyet sahesige qeder menpe’etlik tesir körsetken.
abdukérim nesirdinning terjimihali we eserliri «junggo güzel sen’et énsiklopidiyesi», «20 – esir junggo may boyaq resimliri toplimi», «junggo hazirqi zaman may boyaq resim sen’iti», «dunyadiki meshhur shexsler qamusi» qatarliq nopuzluq kitablargha kirgüzülgen.
    abdukérim nesirdin yoqiriqidek töhpe – utuqliri bilen uyghur güzel sen’et sahesidila emes, junggo, hetta dunya güzel sen’et sahesidimu munasip orun tutidighan,  yiqilmas abide tikligen meshhur ressamlarning biri .
   merhum abdukérim nesirdin adimiiylik istili durus, keng qursaq, kemter, xushpé’il, yumuristik, chiqishqaq, köyümchan xaraktér – mijezi bilen kesipdashlar arisidila emes, keng jama’etchilik arisidimu yüksek inawet tapqan pazil zat idi.
   xelqimiz mushundaq bir munewwer perzenti, shöhretlik sen’etkari bolghinidin iptixarlinatti, uning nami we eserlirini hörmet we pexirlinish ichide süyünüp tilgha alatti. ming epsus!!!, xelqimiz, élimiz, hetta dunya güzel sen’et sahesi yégane bir yarqin yultuzdin ayrilip qaldi…
   öz eserliride tarim wadisining quyash nuri, qedimiy seddichinning tinchliq keptiri we ottura déngizning shamilini bir gewdige aylandurup, dunya güzel sen’et saheside «teklimakan’gha qaytish» hadisini yaratqan meshhur ressam abdukérim nesiridinni xelqimiz ebedil’ebet unutmaydu. uning eserliri dunya güzel sen’et tarixining altun qurlirida menggü julalinip turidu.
           elwida, ustaz!  yatqan jayingiz jennette bolghay!
                                                                                                     (aptor: «shinjang sen’iti» zhurnilida)